In een aantal van mijn artikelen wordt gesproken over de “Blitzkrieg”. De term Blitzkrieg was echter geen officiële militaire benaming. In het strategische handboek van de Wehrmacht stond niet het concept dat Blitzkrieg heette. De term Blitzkrieg kwam vóór 1939 zeer sporadisch voor in Duitse militaire publicaties.
Maar de militaire methode bestond wel. De militaire successen in Polen, Nederland, België en Frankrijk waren gebaseerd op een combinatie van:
– geconcentreerde inzet van pantserdivisies
– snelle doorbraken
– gemotoriseerde infanterie
– nauwe samenwerking tussen grondtroepen en luchtmacht
– commandovoering op hoog tempo
– het omzeilen van vijandelijke posities
– diepe penetratie achter de vijandelijke linies
– omsingeling en vernietiging van vijandelijke legers
De Duitsers voerden daadwerkelijk zeer mobiele operaties uit die een enorme snelheid en operationele verrassing opleverden.
De term Blitzkrieg werd vooral door de Amerikaanse en Britse pers populair gemaakt na de Duitse successen in Polen, Nederland, België en Frankrijk. De term werd al gebruikt in september 1939. Na de val van Frankrijk werd de Blitzkrieg een synoniem voor de Duitse manier van oorlog voeren.
Goebbels maakte dankbaar gebruik van de term Blitzkrieg. Dat paste heel goed bij het beeld van de Wehrmacht als een vrijwel onverslaanbare moderne oorlogsmachine. Maar hij was niet de bedenker. Ook Hitler zelf heeft het woord Blitzkrieg nooit gebruikt.
De Duitse overwinning in Frankrijk was niet het resultaat van een vooraf opgezet strategisch plan. De operationele planning, ervaring, initiatief van de commandanten, verkeerde inschattingen van de geallieerden en een flinke dosis geluk gaven de doorslag.
De Duitse operatie heette Aufmarschanweisung Nr. 4 Fall Gelb en het plan leek op het plan dat Duitsland in 1914 had gebruikt. Maar dat plan veranderde meerdere keren. Vooral na het neerstorten van een Duits vliegtuig met aan boord een deel van de plannen, werd het plan opnieuw bekeken.
Erich von Manstein vond het oorspronkelijke plan geen goed idee en kwam met een andere opzet:
– in het noorden België en Nederland aanvallen
– de geallieerden zullen dan hun beste troepen naar België sturen
– de werkelijke Duitse hoofdmacht gaat door de Ardennen
– steek de Maas over bij Sedan en ga razendsnel naar het westen
– snij zodoende de Britse en Franse legers in België af van hun bevoorrading en de rest van Frankrijk
De Fransen hadden berekend dat de Duitsers negen tot tien dagen nodig zouden hebben om door de Ardennen de Maas te bereiken. De Duitsers hadden door oefeningen gerekend op 60 uur. Heinz Guderian slaagde er in om de hele operatie in 57 uur te voltooien.
Toen de Duitse tanks eenmaal over de Maas waren, ontstond er iets wat tegenwoordig vaak met Blitzkrieg wordt aangeduid:
– snelheid
– verwarring
– desorganisatie
– nog meer snelheid
De Duitse pantserdivisies gingen veel te snel voor de Franse verdediging en er ontstond eigenlijk een race. De Duitse pantsercommandanten wilden blijven doorrijden. Niet consolideren, niet wachten op de infanterie en geen nieuwe verdedigingslinie opbouwen.
De Duitsers bereikten uiteindelijk de kanaalkust en sneden daarmee de Britse Expeditionary Force, het Belgische leger en een groot deel van het Franse leger af. Dat leidde uiteindelijk tot de evacuatie bij Duinkerken.
Het Duitse succes ontstond uit een combinatie van:
– de Manstein-planning
– concentratie van pantsertroepen
– strategische verrassing
– goede communicatie
– eigen initiatief van commandanten
– verkeerde inschattingen van de Fransen
– slechte commandovoering van de Fransen
– geen goede geallieerde strategische reserve
– een behoorlijke hoeveelheid geluk
De echte Duitse kracht in 1940 was beduidend minder “Blitzkrieg” dan gedacht. In 1941 bij operatie Barbarossa, de aanval op Rusland, werd initieel dezelfde oorlogsvoering op veel grotere schaal toegepast. In het begin lukte dat ook spectaculair. Maar uiteindelijk liep het vast door een haperende logistiek die de troepen niet bij kon houden, de barre weersomstandigheden en de ongelofelijke veerkracht van het Russische leger.